Diyarbakır şehrinin en ilgi çekici yapısı olan Diyarbakır surları Dicle nehri vadisinden ortalama yüz metre kadar yükseklikte, düzlük bir alanda kuruludur. Kara bazalttanyapılmış bulunan bu surlar, bugün dünyanın ayakta kalmış en büyük şehir surlarıdır.
Sonradan yapılmış bazı değişiklikler ve eklemeler dışında IV Yüzyıldan kalma bir Bizans eseri olan Diyarbakır surlarının uzunluğu 5 km’yi aşar. Surların kapladığı alanın boyu 1700 m, eni 1300 metredir. Duvarların kalınlığı 3-5 metre, yüksekliği 8-12 metre arasıdna değişir. Üzerinde çeşitli büyüklükte ve biçimde 82 burç vardır. Doğuda kayalar üzerinde yükselen kayalar üzerinde yükselen surlar, diğer yönlerde hendeklerle çevrilidir. Diyarbakır surları iç kale ve dış kale diye iki kısma ayrılır. İç kale, şehri çevreleyen büyük surların yani dış kalenin kuzey köşesinde olup yay biçiminde bir surla dış kalenin surlarına bağlıdır. Surların dört yönde dört kapısı vardır: Batıda Urfa kapısı, kuzeyde Harput kapısı, doğuda Dicle kapısı, güneyde Mardin kapısı yer alır. Harput ve Mardin kapılarını şehri boydan boya kesen bir ana cadde birleştirir.
