Tonya'da Eğitim ve Kültür
Binlerce yıla
ulaşan geçmişi ve süre içerisinde geçirmiş olduğu tarihi olaylar ve bu
topraklarda yaşayan milletler ve onların yaşam biçimleri bu günkü toplumsal
ve kültürel yapının oluşmasında önemli pay sahibidir. İlçemizin kültürünün
kaynağını ve halkımızın ve yaşamı ve yaşamını sürdürürken yaptığı
faaliyetler oluşturmaktadır. Geçmişten beri geçim kaynağı olan tarım ve
hayvancılık,kıyısında yaşadığı Karadeniz arazinin dik ve dar oluşu,
ikliminin karakteristik özellikleri olan yağmur ve sis, yaylalar, horon
bunların başlıcalarıdır. Ayrıca inançları gereği bayramlar, dini günler,
doğum, düğünle evlenmeler kültürün diğer kaynaklarıdır.
İlçenin eğitim
durumu genellikle Cumhuriyet döneminden sonra gelişme göstermiştir. Yeni
Türk harflerinin kabul edilmesinden sonra okuma yazma yönünden yapılan
çalışmalar sonucu yetişkinler okur-yazar hale gelmişse de okulların
açılmasından ve sayılarının çoğalmasından sonra bu konuda daha iyi sonuçlar
alınmıştır. 1981 yılında başlatılan okuma-yazma seferberliğinin olumlu
katkıları ile 12-45 yaş arasındaki faal nüfusun % 95'i okuryazar hale
gelmiştir.
Okul Öncesi
eğitim ilçe genelinde istenilen düzeydedir. Toplam 10 İlköğretim Okulumuzun
bünyesinde Anasınıfı mevcuttur. 3 ilköğretim okulumuz içinde Anasınıfı
açılması teklifi yapılmıştır. İlçe genelinde 2663 ilköğretim ve 698 lise
öğrencisi olmak üzere toplam 3361 öğrenci mevcuttur. İlköğretim okullarında
okuyan öğrencilerimizin 1042 si 8 taşıma merkezi ilköğretim okuluna 69
araçla taşınmaktadır. İlçede 15 ilköğretim okulu ,2 Çok Programlı Lise ,1
Anadolu Lisesi ,1 Sağlık Meslek Lisesi ve 1 İmam-Hatip lisesi mevcuttur.
Ayrıca Halk Eğitimi Merkezi Müdürlüğü ve iki adet öğretmen evimiz
faaliyettedir.
Okullarımızın
fiziki kapasiteleri yeterlidir. Öğretmen sayımız ise 192 dir. Öğretmen
ihtiyacının giderilebilmesi için değişik branşlarda 31 öğretmen
görevlendirilmiştir.
"Gideyirım Tonya'ya
Tonya'ya okumaya
Tonya'dan bi kız aldım
Ketani dokumaya"
Tonya'nın eğitime verdiği önem türkülere de konu olmuştur.
Cumhuriyet'ten önce de Tonya' eitim kurumları öne çıkmaktaydı. Turalı ve
Kayacan'daki medreselerin kalıntıları günümüzde de ayaktadır.
Cumhuriyet'ten önceki eğitim kurumlarını bitirenlerin birçoğu, TRabzon ve
İstanbul'e giderek eğitimlerini sürdürmüş ve daha sonra Tonya'ya gelerek
Turalı, Kayacan, Melikşah gibi merkezlerde bulunan medreselerde görev
yapmışlardır.
Sayraç Köyü'nden Şişmanoğlu Salih Efendi, Karşular mahallesi'nden
Kalyoncuoğlu Abdulkerim Efendi, Büyükmahalle'den Seyit Efendi, Karaağaçlı
Köyü'nden Durmuşoğlu Ali Efendi, Karşular Mahallesi'nden Kadıoğlu Salih
Sıtkı Efendi... Cumhuriyetin ilk yıllarında da önde gelen eğitim görmüş
insanlardı.
Bunların çoğu din eğitimi almış, çevreye bu alanda hizmet vermişlerdir.
Abdulkerim Efendi ve Salih Sıtkı Efendi ise din eğitimi yanında sosyal
alanda da aldıkları eğitimle devlet kurumlarında görev yapmışlardır. Salih
sıtkı Efendi Sıvas-Gürün de kadılık görevinde, Abdulkerim Efendi ise
İstanbul'da Saray Katipliğinde bulumuşlardır.
Cumhuriyet'in kurulması ve ardından yazı devrimin yürürlüğe girmesinden
sonra 1929 yılında ilçe merkezinde (o zaman nahiye/bucak merkezi) beş
sınıflı bir ilkokul açılmıştır. Daha sonra İskenderli, Karşular, Kaleönü,
Hoşarlı ilkokulları eğitim öğretime başlamış, 1960'lardan sonra da hemen
hemen her köye bir ilkokul açılmıştır.
Günümüzde eğitim öğretim sorunu önemli ölçüde çözümlenmiştir. Okul çağına
gelen her çocuk, kız erkek ayrımı olmadan okula devam eder. Yaşı otuzun
altındaki gençlerin yüzde yüze yakın bir bölümü lise mezunudur.
1962 yılında açılan Tonya Ortaokulu, on yıl sonra Tonya Lisesi olarak
eğitimini sürdürür. İskenderli, Hoşarlı, Çayıriçi, Kalınçam ve Sayraç
Köylerinde de daha sonra bağımsız ortaokullar açılır.1976 yılında açılan
imam hatip lisesi de eğitimini sürdürmektedir.
2004-2005 öğretim yılı başında, Tonya'da ortadereceli okullar şöyledir: İlçe
merkezinde Atatürk Çok Programlı Lisesi, Tonya Anadolu Lisesi, Tonya İmam
Hatip Lisesi, Sağlık Meslek Lisesi. İskenderli Beldesinde, İskenderli İMKB
Çok Porogramlı Lisesi.
Sekiz yıllık kesintisiz eğitim uygulamasından sonra birçok okul, merkezi
okullara taşındığından okul sayısının azaldığı görülmektedir.
İlçe merkezinde Şehit Ayhan Güner, Feride-Ahmet Şener İlköğretim Okulları,
Büyükmahalle 17 Şubat ve Karşular Şehit Cemil Küçük İlköğretim Okulları ile
Hoşarlı, Karaağaçlı, Çayıriçi, Kalınçam ve Sayraç İlköğretim Okulları 8
sınıflı, Yenimahalle, Kaleönü, Kayacan, Kalemli, Gündoğdu ilköğretim
okulları beş sınıflı olarak eğitim öğretimlerini sürdürüyor.
Birçok Tonyalı genç bu okullarda eğitim öğeretime başlayarak bugün önemli
görevlerde bulunmaktadır. Üniversitelerde öğretim üyesi, bürokrat, işadamı,
yazar, sanatçı... temel eğitimlerini Tonya'da görmüştür.

Tonya, tonya, tarih, tarih, tonya tarihi, resimleri, fotoğraflar,
belediyesi, trabzon