Ortahisar mahallesinde yeni kültür merkezinin batısında yer alır. Bizans döneminin Trabzon'daki en önemli dini yapısı olan Chrisokephalos Kilisesi, bugün Trabzon'da Osmanlı sanatının en iyi süsleme örneklerinin yansıtıldığı camii olarak kullanılmaktadır.

Yap kilise olarak ilk kez 10.yy.da inşa edilmiş,12,13ve 14.yüzyıllarda onarım ve ilaveler görmüştür. Roma döneminde yerinde bir tapınak olduğundan söz edilir. Kuzey girişinde yer alan İyon başlıklı iki sütun bu döneme ait olabilir. Komnenos krallığı döneminde(13 v3 14 yy.lar.) metropolit kilisesi olarak kullanılmış, kralların taç giyme töreni burada yapılmıştır.

Zeminde büğün döşeme altında kalmış olan büyük boyutlu "opussectile" tarzında bir mozaik süsleme, duvardalardaki sıva altında da freskler bulunmaktadır

Yapı Trabzon'un 1461 yılındaki fethinden sonra camiye dönüştürülen ilk kilisedir.(1463) Fatih Sultan Mehmed'in fetihten sonraki ilk cuma namazını burada kılmış olması kuvvetle muhtemeldir.

Bu dönemde ilave edilen ahşap mimber ve taş mihrap Osmanlı sanatının çok iyi birer örneğidir. Ayrıca Caminin iç ve dış duvarlarındaki Osmanlıca kitabeler iyi birer hat sanatını yansıtırlar.

Yeni Cuma Camii :

Haç planlı olan yapının doğudaki apsislerinden ortadaki dıştan beş köşelidir ve üzerinde kabartma olarak kartal ve güvercin tasvirleri vardır. Fetihten sonra camiye dönüştürülerek kuzeydeki giriş mekanı ve minare ilave edilmiştir. Mihrabı taş işçilikli, ahşap mimberi ise sadedir. Ayrıca caminin kalem işi süslemeleri birinci sınıf işçiliğe sahip olup görülmeye değerdir.

Gülbahar Hatun Camii :

Camii, beş küçük kubbe ile örtülü beş bölümlü son cemeat yeri,büyük tek kubbe ile örtülü harem kısmı ile doğu ve batıdaki üzeri kubbeli birer zaviye odasından meydana gelmiştir.Son cemaat yerindeki mermer sütunların başlıkları stilize baklava motifidir. Mihrap ve mimberi de mermerlerden olan Caminin mimberi sade işçiliklidir. Mihrap da ise bitkisel bezeme ve mukarnaslı kavsaraya yer verilmiştir.

Giriş kapısı üzerindeki kitabe, caminin 1885 yılında onarıldığını bildirir. İçteki iyi kalabilmiş kalmişi süslemeler de bu yıllara ait olmalıdır.

İskender Paşa Camii :

Geniş bir alan içersine inşa edilmiş olan camii, ters T planlıdır.Yapının etrafını kalın çevre duvarı çevirmektedir. Camii avlusuna kuzey ve doğudan girilir. Fakat kuzeydeki kapısı taç kapı vazifesi görmektedir. Evvelce avlunun sağında İskender paşa medresesi yer alırdı. Fakat günümüzde söz konusu olan bu medreseden hiç bir iz kalmamıştır. Giriş kapısı üzerinde bulunan H.1300(1882) tarihi, yapının tamir ettirildiği yılı gösterir eserin bu tarihten sonra büyük değişiklik ve onarım gördüğü anlaşılmaktadır. Batıdaki son cemaat yeri 1973 yılında eklenerek yapıya iç mekan genişliği sağlanmıştır. Bu bölümün önünde, bahçede görülen mezar, camiyi yaptıran İskender paşa'ya aittir.

Ahi Evren Dede Camii :

Hızırbey Camii :

Çarşı Camii :

Kalın taş duvarlı olarak yapılmış olan eser, dikdörtgen planlıdır. Camiinin mihrabı ve mimberi mermer işlemelidir. Son cemaat yeri kemerle ve üç kubbeden meydana gelmiştir.

TRABZON KÖY CAMİLERİ

Araklı İlçesi Keçikaya Köyü, Merkez Camii, 19 yy.
Araklı İlçesi Turnalı Köyü Camii, 1842
Çaykara İlçesi, Çambaşı Köyü  Orta Mah. Hacı Ömerli Camii, 1845
Çaykara İlçesi Taşören Köyü Camii, 1841-44
Dernek Pazarı, Akköse Köyü Camii, 1865	Çaykara İlçesi Uzuntarla Köyü, 19.yy başları
Dernekpazarı İlçesi Taşçılar Köyü, Merkez Camii, 1804
Hayrat İlçesi Dereyurt Köyü, Merkez Eski Camii, 1832
DernekPazarı Yukarıkondu Mah. Camii, 1809
Maçka İlçesi, Şahinkaya Beldesi Oğulağaç Köyü Camii. (Kiliseden dönüştürme) 1867

trabzon camiileri, camileri, tarihi eserler, resimleri, çarşı camii, hızırbey, yenicuma, iskenderpaşa