Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı kapsamındaki beş yıllık yol haritasının Resmî Gazete’de yayımlandığını duyurdu. Planla trafik, atık yönetimi ve belediye hizmetleri başta olmak üzere en az 50 akıllı uygulamanın hayata geçirilmesi hedefleniyor.
2026'ya kadar illerin planları
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı doğrultusunda 81 ili kapsayan beş yıllık programın hazırlandığını açıkladı. Söz konusu düzenlemeler Resmî Gazete’de yayımlandı ve plan çerçevesinde belediye hizmetlerinden trafik yönetimine kadar çok sayıda teknolojik uygulamanın devreye sokulması öngörülüyor.
Plana göre 2026 sonuna dek ülkenin tamamındaki iller için akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları oluşturulacak. Her belediyede akıllı şehir birimleri kurulması zorunlu tutulurken, mekânsal planlamada semantik planlama modeline geçiş yapılacak. 2027’de büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilecek ve 268 belediye için Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak.
yerli üretim ve girişim desteği
Plan, 2028 itibarıyla en az 50 akıllı şehir uygulamasının sahada uygulanmasını hedefliyor ve teknoloji kümelenmeleri aracılığıyla yerli çözümlerin ihracatının artırılması amaçlanıyor. Akıllı şehir teknolojileri için 2030 yılına kadar en az yüzde 80 yerli üretim koşulu aranması öngörülüyor ve bu alanda faaliyet gösteren 500 girişimci şirketin desteklenmesi hedefler arasında bulunuyor.
Ayrıca süreçte kurumların ayrı sistemler kurmasının önüne geçmek amacıyla veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkeleri planın odağında yer alıyor. Bakanlık, yerel yönetimlere rehberlik etmek üzere 50 uygulamaya ilişkin fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu hazırladı.
afet ve kentsel dönüşüm
Yeni yol haritası, 2020–2023 döneminde edinilen deneyimlerden hareketle yapay zekâ, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz teknolojilerine ağırlık veriyor. Kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetimi kapsamında erken uyarı sistemleri ile kriz anı yönetim mekanizmalarının devreye alınması hedefleniyor.
TOKİ’nin kentsel dönüşüm ve yeni konut projeleri “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla entegre edilecek; yeni yerleşimlerde yeşil enerji kullanımı teşvik edilecek ve su ile enerji kayıpları sensörlerle anlık takip edilecek.
trafik ve belediye hizmetleri
Plan, gerçek zamanlı trafik yönetim sistemleriyle yolculuk sürelerini kısaltmayı amaçlıyor. Atık toplama araçlarının doluluk oranlarına göre rota belirlemesi, akıllı sokak aydınlatmalarıyla enerji tasarrufu sağlanması ve vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden ilgili birimlere iletebilmesi de öngörülen uygulamalar arasında yer alıyor.
Her ilin gereksinimleri Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile ayrı ayrı ölçülecek; hizmetlerin yaşlılar, engelliler ve dijital hizmetlere erişimde dezavantajlı grupları kapsaması hedefleniyor. Ulusal Akıllı Şehir Merkezi koordinasyonunda, 2029’a kadar tüm illerde Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak ve trafikten çevre temizliğine kadar birçok hizmet tek merkezden izlenecek.
bakanın değerlendirmesi
Bakan Murat Kurum, eylem planına ilişkin sosyal medya paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
“5 yıllık akıllı şehir eylem planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun.”
