Trabzon’da çocukken cami önlerinde kuru incir satışı yaparak ticarete adım atan Nuri Duran, Nazilli’de ürettiği gölgede kurutulmuş incir cipsleriyle ürüne değer katıyor ve hem yurt içi hem yurt dışına ulaşmayı hedefliyor. Aydın’da yıllık üretim kapasitesi, kurutma yöntemi ve cipsin üreticilere sağladığı gelir artışı dikkat çekiyor.
Trabzonlu girişimci Nuri Duran, çocukluğunda babasının verdiği üç çuval kuru inciri cami önlerinde satarak başladığı ticaret hayatını, bugün Nazilli’de ürettiği incir cipsleriyle sürdürüyor. Duran’ın işlediği ince dilimlenmiş incirler, güneş ışığına maruz bırakılmadan kurutularak hem Türkiye içindeki farklı kentlere hem de yurtdışı pazarlarına gönderiliyor.
Aydın bölgesi, Avrupa Birliği tarafından tescillenmiş Aydın İnciriyle biliniyor. İlde yaklaşık 40 bin hektarlık alanda incir yetiştiriciliği yapılırken, sezon boyunca ortalama 200 bin ton incir elde ediliyor; bunun yaklaşık 70 bin tonu kurutularak ihraç ediliyor. Hasat edilen ürünün bir bölümü taze olarak satılırken, önemli bir kısmı ince dilimlenip incir cipsine dönüştürülüyor; bu işleme üreticilere daha yüksek gelir sağlıyor.
İncir cipsi üretimi, bahçelerden toplanan taze incirlerin özenle dilimlenmesiyle başlıyor. Dilimlenen incirler kerevet ve eleklerin üzerine serildikten sonra doğrudan güneş görmeyen gölgelik alanlarda yaklaşık 3-4 gün süreyle kurumaya bırakılıyor. Kuruma sürecinin ardından ürünler boyutlarına göre ayrılıp hijyenik koşullarda paketleniyor ve satışa sunuluyor.
İncir cipsi, katma değer yaratması nedeniyle üreticilerin ilgisini çekiyor; kurutulmuş incire kıyasla yaklaşık 2-2,5 kat, taze incire göre ise 5-6 kat daha yüksek fiyatla alıcı bulabiliyor. Birçok üretici sosyal medya üzerinden satış yaparken bazı işletmeler ürünlerini doğrudan yurtdışına gönderiyor; bu durum hem istihdam sağlayıp hem de incirin ekonomik değerini artırıyor.
Nazilli’nin kırsal Kızıldere Mahallesi’nde faaliyet gösteren 30 yaşındaki Nuri Duran, ailesine ait incir bahçeleri ile çevre üreticilerden temin ettiği incirleri cipse dönüştürüyor. Duran’ın işletmesi köy halkının ürünlerini değerlendirmesine katkı sunarken 20’den fazla kadına istihdam sağlıyor. Sabah erken saatlerinde toplanan incirler mahalledeki cemiyet alanına getiriliyor ve kadınlar tarafından tek tek dilimleniyor.
Kadınların yürüttüğü hazırlık aşamasında incirlerin sap ve alt kısımları temizleniyor, ince dilimler halinde kerevet ve eleklerin üzerine seriliyor. Güneşe maruz bırakılmadan gölgede kurutulan incirler süreç boyunca düzenli olarak kontrol ediliyor; yaklaşık 3-4 günün sonunda kuruyan cipsler boyutlarına göre ayrılıp paketleniyor. İşletmede kadın emeği üretimin önemli bir parçası olarak öne çıkıyor.
Ticarete Trabzon’da başladığını aktaran Duran, yıllar içinde edindiği deneyimle yaklaşık 10 yıl önce kendi işletmesini kurduğunu belirtiyor. İşletmede incir cipsinin yanı sıra kuru incir, incir reçeli, dağ kekiği, domates kurusu, domates salçası, zeytin, erken hasat zeytinyağı, kestane ve enginar gibi yaklaşık 65 farklı ürün işleniyor ve ekonomiye kazandırılıyor. Hedefleri arasında ihracata açılmak bulunuyor.
Duran üretim sürecini şu ifadelerle anlattı: “İncirlerimiz Nazilli dağlarından toplanıyor. Engebeli arazide topladığımız taze incirlerimizi özellikle incir cipsi yapıyoruz. Ve dünyanın tedarik ettiği tek yer olan Nazilli'de üretimini yapıyoruz. Cips ve taze incir olarak katma değer sağlamaya çalışıyoruz. İncir kurusu, taze incir ve incir cipsi olarak satışa sunuyoruz.
Sabahın erken saatlerinde toplanan incirlerimizi işletmemize getirip burada eleklerin üzerine ince ince dilimleyip, her şeyden önemlisi güneş görmeden kurumaya bırakıyoruz. İncirlerimiz 3 günde kuruyor. Üçüncü günün sonunda temiz ve hijyenik olarak paketlediğimiz incir cipsilerimizi iç piyasada satışa sunuyoruz.
Sezonda da 150-200 ton taze incir işliyoruz. Biz ürünlerimizi sadece iç pazarda değerlendiriyoruz. Tabi büyüdükçe hedeflerimiz arasında Avrupa'ya ve yurt dışına açılmak var.”
İşletmede çalışan Gizem Şimşek de kadınların üretime katkısını anlatarak sürece dair şunları söyledi: “Ben bu incir cipsi işini 3 senedir yapıyorum. Köyün bayanlarıyla, genç bayanlarıyla, evdeki ev hanımlarıyla beraber toplaştık ‘gelin abla çalışalım' dedik. İncirlerimizi topladık, boyutlarını ayırdık. Topladığımız incirleri sap ve alt kısımlarını kesip ince ince dilimledik”
Üreticiler, incir cipsinin sağladığı fiyat avantajı ve istihdama katkı sayesinde hem kırsal ekonomiyi canlandırmayı hem de ürünlerini uluslararası pazarlara ulaştırmayı hedefliyor.
