Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle Karadeniz'de ticaret gemilerine yönelik saldırılar arttı; bu durum bölgesel deniz taşımacılığını, tahıl ve enerji sevkiyatlarını ve Trabzon limanındaki trafiği tehdit ediyor. Dışişleri Bakanlığı ve yetkililer güvenli seyrüseferin sağlanması çağrısı yapıyor.
Rusya-Ukrayna savaşının deniz sahasına taşınmasıyla Karadeniz’de ticaret gemilerine yönelik saldırılar uzun süredir devam ediyor. İnsansız hava araçlarıyla düzenlenen saldırılarda can ve mal kayıpları yaşandı, bölgedeki deniz ticareti güvenliği hakkında endişeler arttı.
Gelişmeler yalnızca savaş bölgesindeki gemileri etkilemedi; Karadeniz’de ticari faaliyet yürüten Türk şirketleri ve denizciler de risklerle karşılaştı. Güvenlik endişeleri nedeniyle bazı gemiler seferlerini askıya alırken, limanlarda bekleyen gemiler gündeme geldi.
Son dönemde ticaret gemilerine yönelik saldırıların yoğunlaştığı, bazı denizcilerin yaşamını yitirdiği ve bazılarının yaralandığı bildirildi. Savaşın deniz alanına uzanması özellikle Rusya’nın Novorossiysk Limanı çevresi ile Ukrayna açıklarındaki güzergâhlarda seyreden gemiler için riski artırdı. Daha önce meyve ve sebze taşıyan bir Türk gemisinin insansız hava aracı saldırısına uğradığı da bildirilmişti.
Karadeniz’deki güvenlik sorunları tahıl taşımacılığını doğrudan etkiledi. Deniz ticaretindeki aksama, tahıl sevkiyatlarının güvenli şekilde sürdürülmesi için kurulan mekanizmaların önemini öne çıkardı. Bölgedeki saldırılar nedeniyle bazı limanlarda faaliyetler durdu, gemi hareketleri aksadı ve ticari taşımacılığın geleceğine ilişkin kaygılar yeniden gündeme geldi.
Güvenlik endişelerinin Trabzon’a etkisi de dikkat çekti. Geçtiğimiz günlerde Trabzon açıklarında günlerdir bekleyen 5 ticaret gemisinin olduğu belirtildi. Bu gemilerin savaş ve saldırı riski nedeniyle güvenlik endişesi taşıdığı ve hareket etmekte zorlandığı vurgulandı; durum Karadeniz’deki sorunların Trabzon’un deniz ticaretine doğrudan yansıyabileceğini gösterdi.
Türk Dışişleri Bakanlığı, son gelişmelerin ardından Karadeniz’de gerilimin azaltılması ve sivil gemilerin güvenli şekilde seyretmesini sağlayacak önlemlerin alınması çağrısında bulundu. Bakanlık, çatışmaların tırmanması ve sivil gemilerin etkilenmesi halinde bunun başta gıda güvenliği olmak üzere çok yönlü olumsuz sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da artan saldırıların oluşturduğu risklere işaret ederek, “Son dönemde Karadeniz’de artan saldırılar, can ve mal güvenliğinin yanı sıra seyrüsefer emniyeti ve küresel gıda güvenliği açısından da ciddi riskler oluşturuyor. Karadeniz Tahıl Girişimi’nden edindiğimiz tecrübeyle güvenli seyrüseferin yeniden tesisi için çalışıyoruz” dedi. Yılmaz ayrıca Türkiye’nin Ukrayna konusunda diplomasiyi önceleyen aktif çabalarını sürdüreceğini belirtti.
Güvenli seyrüsefer sağlanamazsa etkilerin yalnızca gemi hareketleriyle sınırlı kalmayacağı öngörülüyor. Ticaret gemilerinin seferlerini azaltması veya durdurması, bölgesel ticari faaliyetleri sekteye uğratabilir; sigorta, navlun ve operasyon maliyetleri yükselebilir. Gemilerin daha güvenli görülen alternatif rotalara yönelmesi taşıma sürelerini ve maliyetleri artıracak, limanlardaki aksaklıklar tedarik zincirinde gecikmelere yol açabilecek. Karadeniz’in tahıl ve enerji taşımasındaki rolü nedeniyle bu sorunların gıda ve enerji sevkiyatlarını da etkileme ihtimali bulunuyor.
En önemli risk ise doğrudan can güvenliği üzerinde; ticaret gemilerinin saldırılara maruz kalması denizcilerin hayatını tehlikeye atıyor. Daha önce Karadeniz’de lojistik taşımacılık yapan Türk gemilerinin hedef alınması ve Trabzonlu denizcilerin saldırılarda yaşamını yitirmesi, bölgedeki kırılganlığı ortaya koyuyor.
Karadeniz’de güvenli seyrüsefer sağlanamazsa Trabzon da etkilenebilir. Trabzon Limanı üzerinden yürütülen deniz ticareti, bölgedeki gemi trafiğinin güvenliğine bağlı; artan güvenlik endişeleri gemi seferlerinin ertelenmesine, liman trafiğinin yavaşlamasına ve ticari maliyetlerin yükselmesine yol açabilir. Ayrıca kruvaziyer turizmi gibi deniz turizmi faaliyetleri de risklerden olumsuz etkilenebilir.
