Erzincan’ın Kemah ilçesindeki yaklaşık 460 yıllık tuz yatağından çıkarılan tuzlu su, güneş enerjisiyle buharlaştırılarak kristal forma dönüştürülüyor. Üretilen Kemah tuzu, Doğu Anadolu’dan İstanbul ve İzmir’e kadar birçok kente gönderiliyor.
Erzincan’ın Kemah ilçesine bağlı Kömür köyünde yer alan ve geçmişi yaklaşık 460 yıla dayanan tuz ocağında, asırlardır uygulanan geleneksel yöntemlerle tuz üretimi sürdürülüyor. Bölgeden çıkarılan tuzlu su, açık havuzlara doldurularak güneş altında buharlaştırılıyor ve geride kalan kristal tuz el emeğiyle toplanıyor.
Tesis yaklaşık 250 bin metrekarelik bir alana yayılıyor. Yerin yaklaşık 100 metre derinliğindeki tünellerden çekilen tuzlu su, sayıları 150’ye ulaşan havuzlara aktarılıyor. Sera benzeri görünümdeki bu havuzlarda suyun buharlaşmasıyla kristalleşen tuzlar, yoğun emek isteyen bir süreç sonucunda işçiler tarafından toplanıyor.
Tuz ocağı, uzun yıllar Tuz İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından işletildikten sonra özelleştirildi. Osmanlı döneminde bölgedeki ocakların Ermeniler tarafından işletildiği aktarılıyor. Ayrıca ünlü seyyah Evliya Çelebi de Seyahatnamesi’nde bu üretim merkezlerine değiniyor.
Üretim genellikle haziran ortasından eylül ortasına kadar sürüyor; bu dönemde hava sıcaklıkları arttıkça faaliyetler hızlanıyor. Kısa bir zaman diliminde yoğun çalışma yürütülen tesiste güneş ve sıcaklığın buharlaşma sürecindeki rolü belirleyici oluyor.
Toplanan kristal tuzlar işlendikten sonra başta Doğu Anadolu olmak üzere İstanbul, Bursa, Ankara, Erzurum, Trabzon ve İzmir gibi pek çok kentte satışa sunuluyor. Yörede özellikle peynir üreticileri, yaylacılar ve salamuracılar tarafından tercih edilen Kemah tuzu, gıda ürünlerinin raf ömrünü uzatması ve lezzetiyle öne çıkarken bölge ekonomisine de katkı sağlıyor.
İşletme sahibi Metin Tanrıkulu, doğal yöntemlerle elde edilen tuzun herhangi bir kimyasal katkı içermediğini belirterek üretim sürecini şu sözlerle anlattı: "Kaynağından suyla erimiş olarak gelen tuz, havuzlara alınarak burada güneşin sıcaklığı ile buharlaştırılıp tekrar kristalize ediliyor. Bunun için havanın sıcak olması önemli. Buradaki üretim haziran ayı ortasından eylül ayı ortasına kadar sürüyor. Zor şartlarda ve 3 ay gibi kısa sürede Erzincan ve çevresinin tuz ihtiyacını karşılıyoruz"
