Haftanın Nabzı programında Ahmet Çağlar Yıldırım ve Okan Çıtlak, fındık üreticilerinin artan maliyetler karşısında emeğinin karşılığını alamadığını ve fındık politikalarının sorgulanması gerektiğini belirtti. İhracat rakamları ve kurumsal yapının üreticiye yansıması da tartışıldı.
Haftanın Nabzı programında Trabzon ve bölge ekonomisinin öne çıkan gündem maddelerinden fındık ele alındı. Gazeteciler Ahmet Çağlar Yıldırım ile Okan Çıtlak, üreticinin karşılaştığı ekonomik sorunları, fiyat oluşumunu ve sektörün kurumsal yapısını değerlendirdi.
FINDIK ÜRETİCİSİ EMEĞİNİN KARŞILIĞINI ALAMIYOR
Ahmet Çağlar Yıldırım, fındık toplamanın yoğun emek gerektirdiğini belirterek üreticinin bu çabasının karşılığını alamamasının üzüntü verici olduğunu söyledi. Yıldırım, işin zahmetini vurgularken şu ifadeleri kullandı:
"Fındık üreticisini yönlendiren, organize eden birileri var. Tepede birileri var. Kendi istedikleri gibi fındık fiyatlarıyla oynayıp fiyatları istedikleri seviyeye getiriyorlar. Oysa fındık toplamak son derece zahmetli bir iş. Sabahın erken saatlerinde bahçeye gidersin. Büyüklerimiz, 'Ne toplarsan saat dokuza kadar toplarsın' derdi. Güneş yükselmeye başladığında insanın enerjisi tükeniyor. Öğleden sonra ne kadar toplayabilirsen artık. Üretici sabahın beşinde, altısında kalkıp fındık bahçesine gidiyor. Bu kadar zahmetin karşılığını alamaması gerçekten üzücü."
Yıldırım ayrıca gelecek sezon fiyatlarının belirsiz olduğunu, bazı üreticilerin 300 lira olan fiyatın 500 liraya çıkacağı umuduyla ürününü elinde tuttuğunu aktardı: "Gelecek sene nasıl olur, bu konuda bir önlem alınır mı bilmiyorum. Ne gibi tedbirler alınabilir? Bugün 300 lira olan fındık 500 lira olur diye düşünüp ürünümü saklayayım diyen üretici de var."
"ÜRETİCİNİN ELİNE GEÇEN PARA MALİYETLERİ KARŞILAMIYOR"
Okan Çıtlak, fiyat beklentilerinin işçi ücretlerine de yansıdığına dikkat çekti ve üreticinin kazancının büyük bölümünü maliyetlere ayırmak zorunda kaldığını söyledi. Çıtlak'ın değerlendirmesi şöyle:
"300 lira, 500 lira olur beklentisi var ama fındık işçilerinin yevmiyeleri de aynı şekilde artıyor. Çok enteresan bir durum. Geçmişte fındığın 300 lira olduğu dönemde bile işçi yevmiyesini karşıladığınızda üreticinin elinde bir şey kalmıyordu. Maliyetleri çıkardığınızda ortada bir kazanç olmuyor. Burada kârlılık oranından söz etmek mümkün değil."
Yıldırım, fındığın yalnızca ticari bir ürün olmadığını, bölgedeki birçok ailenin geçim kaynağı olduğunu hatırlatarak sektörün sorunlarının geniş bir sosyal etkisi bulunduğunu vurguladı.

FINDIK POLİTİKALARINI BELİRLEYEN BİR YAPI VAR
Yıldırım, Türkiye'nin küresel fındık üretimindeki önemine rağmen üreticilerin sorunlarının sürdüğünü belirterek fiyat oluşumunu etkileyen yapının sorgulanması gerektiğini ifade etti. Yıldırım'ın sözleri şöyle:
"Dünyadaki fındık üretiminin çok büyük bölümünü biz karşılıyoruz. Buna rağmen bazı ülkeler bizi geçmiş durumda. Bana göre Türkiye'de fındık politikasını belirleyen bir yapı var. Bu kadar önemli bir ihraç ürününün bu noktaya gelmesi gerçekten üzücü. Fındık, bölgenin en önemli tarım ürünlerinden biri. Bunun değerini koruyacak politikalar geliştirilmesi gerekiyor."
TRABZON'DAN YAPILAN İHRACAT, TRABZON ÜRETİMİ ANLAMINA GELMİYOR
Programda ihracat verileri de ele alındı; konuşmacılar, Trabzon'dan bildirilen ihracat rakamlarının kentte üretilen fındık miktarıyla birebir örtüşmediğine işaret etti. Okan Çıtlak, ihracatın sadece Trabzon üretimini yansıtmadığını, Ordu, Giresun ve diğer illerin ürünlerinin de Trabzon üzerinden gönderildiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Fındık Trabzon'dan ihraç ediliyor ancak Ordu, Giresun ve diğer illerin ürünleri de Trabzon üzerinden gönderiliyor. Dolayısıyla açıklanan rakamlar Trabzon'un ürettiği fındık miktarı anlamına gelmiyor. Ayrıca arazi yapısı nedeniyle en zor fındık üretimi yapılan yerlerden biri de Trabzon. İhracat rakamlarında düşüş olup olmadığını, mevcut fiyatların ihracatı nasıl etkilediğini de değerlendirmek gerekiyor. Fındık ihracatçıları bir dönem 5 milyar dolarlık hedef ortaya koymuştu. Bugünkü tablo bu hedefi nasıl etkiliyor, bunu da sorgulamak lazım."
Programda Ocak-Ekim dönemine ilişkin yaklaşık 720 milyon dolar seviyesindeki ihracat geliri paylaşıldı; konuşmacılar geçmişte 2 milyar dolar civarına ulaşılmış olduğunu hatırlatarak yeni verilerin geleceğe ilişkin belirleyici olacağını söyledi.
FINDIK ÜRETİCİSİ BAHÇESİNİ MÜTEAHHİDE VEREBİLİR
Tartışmada, üreticinin emeğinin karşılığını alamadığı durumda farklı gelir kaynakları arayışına girebileceği, bazı üreticilerin bahçelerini müteahhitlere devretmeyi ya da tarımdan uzaklaşmayı tercih edebileceği vurgulandı. Bu eğilimlerin bölge tarımı ve kırsal yapı üzerinde uzun vadeli etkileri olacağı belirtildi.
FİSKOBİRLİK TARTIŞMASI: "ÜRETİCİNİN DESTEKÇİSİ YOK"
Programda Fiskobirlik ve benzeri kurumsal destek mekanizmalarının rolü tartışıldı; katılımcılar üreticilerin yeterli kurumsal koruma ve savunuculuğa sahip olmadığını belirtti. Bu eksikliğin fiyat oluşumu ve üreticinin pazardaki konumunu olumsuz etkilediği aktarıldı.
"TÜRKİYE'DE HİÇBİR ÜRÜNÜN FİYATI DÜŞMEZKEN FINDIĞIN FİYATI DÜŞÜYOR'"
Son olarak, konuşmacılar fındığın fiyat dinamiklerinin diğer tarım ürünlerinden farklı işlediğine dikkat çekti; genel eğilimler ürün fiyatları yukarı yönlü seyrederken fındık fiyatındaki düşüşün üreticiyi daha da zorladığı ifade edildi. Haber, sektör politikalarının yeniden gözden geçirilmesi ve üreticinin korunmasına yönelik adımların önemine işaret ederek sona erdi.




