Trabzon'un Şalpazarı ilçesinde, Oğuz Çepni mirası olarak kalan elma ve armut pekmezi geleneği, sonbaharda odun ateşinde uzun süre kaynatılan meyvelerle yaşatılıyor. Hazırlanan doğal ürüne yörede "armut balı" deniyor ve kış için saklanıyor.
Sinlice Mahallesi'nde yaşayan aileler, atalarından devraldıkları yöntemle elma ve armut pekmezi üretimini sürdürüyor. Sonbahar aylarında toplanan olgun meyveler, bölge halkının kış hazırlıklarının merkezinde yer alıyor ve ortaya çıkan lezzet, Ağasar mutfağının önemli bir parçası olarak kabul ediliyor.
AĞASAR'DA SONBAHAR PEKMEZ MESAİSİ
Mahalle sakinleri, bahçelerinde yetiştirdikleri elma ve armutları hasat ettikten sonra geleneksel usulle pekmez yapımına başlıyor. Aile büyüklerinden öğrenilen uygulamalarla hazırlanan ürün, hem tüketim hem de kültürel miras açısından değer taşıyor.
ODUN ATEŞİNDE SAATLERCE KAYNATILIYOR
Toplanan meyveler önce ayıklanıp temizleniyor, ardından küçük parçalara bölünüyor. Evlerin bahçelerinde kurulan büyük kazanlarda, odun ateşi üzerinde uzun süre kaynatılan meyveler yumuşayınca ezilip süzülerek posasından ayrılıyor. Elde edilen meyve suyu bakır ya da metal kazanlara alınarak tekrar ateşe konuyor. Kazanın dibinin tutmaması ve taşmaması için sürekli karıştırma ve dikkat gerektiren süreçte, suyu azalırken karışım koyulaşıyor; renk, koku ve kıvam bu aşamada belirginleşiyor. İstenen yoğunluğa gelen pekmez soğutularak temiz kavanozlara konuyor ve kış için saklanıyor.
ŞEKER VE KATKI MADDESİ KULLANILMIYOR
Bölge üretiminde dışarıdan şeker veya katkı maddesi ilave edilmiyor. Meyvelerin kendi doğal şekeri ve aromasıyla hazırlanan bu yöresel ürün, soğuk günlerde kahvaltı sofralarının baş tacı haline geliyor; halk arasında "armut balı" olarak anılıyor.
HER KAZAN GEÇMİŞTEN BİR HATIRAYI YAŞATIYOR
Pekmez yapımı yalnızca gıda temini değil; kuşaktan kuşağa aktarılan bir üretim kültürü olarak ele alınıyor. Birlikte kazan başında geçirilen zaman, aile dayanışmasını ve toprağa bağlılığı güçlendiriyor. Ağasar'da her kazan, geçmişin izlerini taşıyan bir hatıranın ve yerel yaşamın devamının simgesi niteliğinde.
