Trabzonspor'un bordo-mavi renkleri ile günümüzde kullanılan amblemi, 1960'ların birleşme süreci ve 1976'daki amblem yarışmasıyla şekillendi. Kulübün kuruluş mücadeleleri, renk tercihlerinin arkasındaki nedenler ve Sinan Baykurt imzalı logo süreci detaylarıyla aktarılıyor.
Semboller, insanların kimlik ve aidiyet duygusunu yansıtan unsurlardır. Bir spor kulübünün renkleri ve arması da taraftarların kimliğinin önemli parçaları olarak algılanır. Trabzonspor'un arma ve renklerinin oluşum süreci de bu bağlamda kent ve kulüp tarihiyle iç içe geçmiş bir hikâyedir.
Türkiye'de ulusal ligler kurulurken, 1959'da başlayan Milli Lig uygulamasının ardından 1962'de ikinci bir ulusal lig oluşturulmasına karar verildi; bu ligde her ilin tek bir kulüple temsil edilmesi öngörüldü. "İl-spor" formatında takımlar kurulması istenirken, yarım asırlık rekabetlerin yaşandığı Trabzon'da tek bir temsilci oluşturmak kolay olmadı. Uzun yıllardır mücadele eden İdmanocağı ile İdmangücü arasındaki görüşmeler sonuç vermeyince, süreç tartışma ve hatta yasal uyuşmazlıklara dönüştü.
21 Haziran 1966'da İdmanocağı, Martıspor ve Yıldızspor birleşerek kendi sarı-kırmızı renklerini koruyan bir yapı ile "Trabzonspor" adıyla Türkiye Futbol Federasyonu'na başvurdu; ancak resmi işlemlerdeki gecikmeler nedeniyle İdmanocağı'nın ikinci ligde oynamasına izin verilmedi. Öte yandan 20 Temmuz 1966'da İdmangücü, Karadenizgücü, Martıspor ve Yolspor birleşerek "Trabzonspor Gençlik Kulübü" adıyla kırmızı-beyaz renkleri benimsedi ve kayıtlarda "Trabzonspor 1966" olarak yer aldı; bu oluşum, Türkiye 2. Ligi Beyaz Grup'ta bir sezon mücadele etti ancak İdmanocağı'nın Danıştay'da açtığı dava sonucu sezon sonu fesih kararı alındı.
Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü'nün birleşme zorunluluğu uyarısı üzerine 1967 yazında taraflar yeniden masaya oturdu. Uzlaşmazlıklar kentte protestolarla gündeme gelirken, yetkililerin araya girmesiyle 2 Ağustos 1967'de İdmanocağı, İdmangücü, Karadenizgücü ve Martıspor'un ortak kararıyla yeni bir kulüp kuruldu. Bu birleşme sonrasında kulübün renkleri tartışma konusu oldu; Beden Terbiyesi Genel Müdürü Ulvi Yenal'in önerisi doğrultusunda iki taraf da kendi renkleri dışından birer alternatif sundu. İdmanocağı yöneticileri, kendi sarı-kırmızılarına yakın bir ton olarak "bordo"yu tercih ederken; İdmangücü tarafı yeşile yakın olarak "mavi"yi seçti. Sonuçta kulüp bordo (koyu bordo) ile mavi (açık mavi) renklerini benimsedi ve Trabzonspor resmi olarak bordo-mavi kimliğine kavuştu. Eski başkanlardan Mehmet Ali Yılmaz, kuruluş sürecini tanımlarken, "Trabzonspor zor kurulmuş ama büyük kurulmuştur yani büyük doğmuştur" ifadesini kullanmıştır.
1976'da Trabzonspor'un elde ettiği şampiyonluk sonrası kulüp yönetimi, şampiyon bir takıma yakışır yeni bir amblem ihtiyacı hissetti. İstanbul'da görev yapan ve Trabzonlu olan öğretim üyesi Oktay Maral'ın önerisiyle bir amblem yarışması düzenlenmesine karar verildi. 28 Ağustos 1976 tarihli Milliyet gazetesinde verilen ilanda, yarışmanın Tatbiki Güzel Sanatlar Yüksekokulu'nda gerçekleştirileceği ve jüri olarak Halis Biçer, Oktay Maral ile Mehmet Erem'in yer alacağı bildirildi. Yarışmada dereceye girenlere ödüller verilecekti.
Yarışma sürecinde jüri üyelerinden Prof. Dr. Halis Biçer, önce jüride yer aldığını, daha sonra yarışmaya katılmak isteyince jüriden ayrıldığını ve kendi çalışmasını da teslim ettiğini belirtti. Jüri tarafından kulübe iletilen üç tasarımdan kulüp, Sinan Baykurt'un çizimini tercih etti. Sinan Baykurt'un tasarımı küçük düzeltmelerle günümüzde de kullanılan formunu aldı; Baykurt 1938 doğumlu olup 1999 yılında vefat etmiştir.
Prof. Dr. Halis Biçer, seçilen amblemle ilgili yaptığı değerlendirmede, tasarımdaki futbol topunun dönemin modern toplarına değil, daha eski tip bir topa benzediğini, önce değiştirmeyi düşündüklerini ancak eski biçimin ambleme estetik açıdan daha iyi uyduğuna karar verip müdahale etmediklerini anlattı. Baykurt'un tasarımında T ve S harflerini estetik bir bütünlük içinde birleştirmesi, eserin başarısının temel nedenlerinden biri olarak gösterildi. Biçer, bir grafikerin çalışırken detayları zorlamaktan çok zamansız bir estetik bütünlüğe ulaşmasının önemine vurgu yaptı.
Trabzonspor taraftarları, zaman içinde arma ile renklerde kent ve denizle ilişkilendirdikleri imgeler aradı: Bordoda hamsinin gözünü, mavide Karadeniz'in dalgasını, S harfinin kıvrımında kent futbolunun figürlerinden bazılarını görme niyeti bunlardan bazıları oldu. Kültürel anlatılarda ve taraftar söylemlerinde logo, çizeni aşarak kentin ve kulübün efsanesinin bir parçasına dönüştü.
Kulübün tarihindeki maddi ve manevi fedakârlıklar da bordo-mavi kimliğin anlamını derinleştirdi. Şenol Güneş'in kaleci eldiveni yerine Zonguldak maden işçilerinin eldivenini kullanması, takım kasasında ödeme yapacak para bulunmayınca bir kaptanın eşinin bileziklerini bozdurması ve benzeri örnekler kulübün toplumla kurduğu sıkı bağı gösterir. Bir başka örnek olarak Çanakkale Cezaevi'ndeki mahkumların futbol malzemesi talebine yalnızca Trabzonspor'un yanıt verip forma, ayakkabı ve top göndermesi ve cezaevinde bordo-mavi formayla oynanan turnuvanın galibi olması, kulübün ülke çapında simgesel bir karşılık bulduğunu ortaya koyar; yazar Sunay Akın, bu tür sembolik şampiyonlukları değerli bulduğunu ifade etmiştir.
Bugün Trabzonspor armasının ve renklerinin ortaya çıkış hikâyesi; birleşme sürecinin zorlukları, renk tercihlerinin nedeni, 1976 amblem yarışması ve Sinan Baykurt'un kalıcı tasarımı ile kulüp kimliğinin nasıl inşa edildiğine dair önemli ipuçları sunuyor. Bu süreç, kulübün sadece sportif başarılarla değil, kent ve toplumla kurduğu bağlarla da şekillendiğini gösteriyor.
