Ağasar Vadisi
Çepni köyleri ve yeşil yamaçlarıyla kültürel açıdan zengin bir vadi.
Fotoğraf: Wikimedia CommonsÇepni kültürü ve Ağasar vadisiyle batının bereketli yayla ilçesi
Çepni kültürünün yaşayan merkezi Şalpazarı, eski adıyla Ağasar; kendine özgü gelenekleriyle öne çıkan bir ilçe.
Şalpazarı, Trabzon'un batı iç kesiminde, Ağasar vadisi boyunca uzanan bir yayla ilçesidir. Yöre, Anadolu'nun Çepni Türkmen kültürünü en canlı biçimde yaşatan yerlerden biri olmasıyla ayrı bir öneme sahiptir. Gelenekler, halk oyunları ve mutfak, bu köklü kültürün izlerini bugüne taşır.
İlçe, kendine özgü mutfağıyla ün yapmıştır. Tavuklu Ağasar pilavı ve tatlı olarak sunulan kadayıf dolması, yörenin sofralarını süsleyen imza lezzetlerdir. Bu yemekler, düğün ve bayram gibi özel günlerin vazgeçilmezidir.
Ağasar vadisi boyunca uzanan köyler ve yükseklerdeki yaylalar, ilçenin doğal zenginliğini oluşturur. Yayla şenlikleri, geleneksel kıyafetler ve horonuyla Şalpazarı, batının en renkli kültürel coğrafyalarından biridir.
Şalpazarı, Ağasar vadisi boyunca uzanan bir iç kesim ilçesidir ve Anadolu'nun Çepni Türkmen kültürünü en canlı biçimde yaşatan yörelerden biridir. Çepniler, Oğuz boylarından biri olarak Karadeniz'in Türkleşmesinde önemli rol oynamıştır. Yörenin tarihi, tüm Doğu Karadeniz gibi katmanlıdır: Antik dönemde Kolhis ve Pontus kültürlerinin etkisindeki bölge; sırasıyla Roma, Bizans ve 1204'te kurulan Trabzon (Komnenos) İmparatorluğu'nun egemenliğinde kalmış, 1461'de Fatih Sultan Mehmed'in Trabzon'u fethiyle Osmanlı topraklarına katılmıştır.
Ağasar vadisine 13.–15. yüzyıllar arasında yerleşen Çepni Türkmenleri, yörenin Türkleşmesinde ve İslamlaşmasında belirleyici rol oynadı; bu nedenle Şalpazarı, Doğu Karadeniz'de Çepni kimliğinin en yoğun yaşandığı merkez kabul edilir. Uzun süre Vakfıkebir'e bağlı kalan yöre, 20. yüzyılın sonlarında müstakil ilçe statüsü kazanarak bu köklü kültürel mirasın idari çatısını oluşturdu.
Ağasar vadisi ve çevresindeki yüksek yaylalarla şekillenen ilçe, denizden uzak serin ve yağışlı bir iç kesim iklimine sahiptir. Yazlar ılıman, kışlar yükseklerde karlı geçer.
Tarım, hayvancılık ve yaylacılık başlıca geçim kaynaklarıdır. Yöresel mutfak (Ağasar pilavı, kadayıf dolması) ve Çepni kültürü, ilçenin kültür turizmi potansiyelini besler.
Çepni Türkmen kimliği; halk oyunları, geleneksel kıyafetler, yayla şenlikleri ve kendine özgü mutfakla ilçenin her köşesinde yaşar. Bu yönüyle Şalpazarı, batı ilçelerinin en renkli kültürel coğrafyasıdır.
Çepni köyleri ve yeşil yamaçlarıyla kültürel açıdan zengin bir vadi.
Yayla şenliklerine ev sahipliği yapan geniş yüksek otlaklar.
Tavuk suyu ve tereyağıyla pişirilen, yörenin imza pilavı.
Cevizle sarılıp şerbetlenen meşhur Karadeniz tatlısı.
Beşikdüzü üzerinden Ağasar vadisine dönen yolla merkezden yaklaşık 1 saat 30 dakikada ulaşılır.